Auteur: E.H. Guido Cooman Maria Tenhemelopneming.

In Heestert spraken wij klassiek over Onze Lieve Vrouw Hemelvaart als patrones van de kerk. De titel die die kerk gekregen heeft in vroegere tijden was echter niet volledig correct. Maria is volgens de traditie ten hemel opgenomen, verschillend met Jezus die zelf ten hemel is opgestegen. Maar zelfs de gedachte van Maria Tenhemelopneming komt in de Bijbel niet voor. We weten niet exact waar, wanneer, en vooral hoe Maria aan haar levenseinde is gekomen. Waar komt dan die traditie vandaan?

Hulde aan Onze Lieve Vrouw in Sint-Elisabeth over meerdere jaren.

De devotie tot Maria is eeuwenoud, en niet exclusief Rooms-Katholiek. In de Orthodoxe Kerk en Oud-Katholieke Kerk wordt het feest van Maria Tenhemelopneming “Maria-ontslaping” genoemd, en reeds gevierd van in de zesde eeuw. Pas later in de zevende eeuw kwam het feest ook naar het Westen en kreeg er het de naam die wij hier nu te lande kennen. Dit feest van 15 augustus is verbonden met het feest van Maria's Onbevlekte Ontvangenis op 8 december. De oudste Mariale feesten zijn altijd verbonden met het verlossingswerk van haar zoon Jezus, zoals ook Maria Boodschap (25 maart = 9 maanden voor Jezus' geboorte) en Maria Lichtmis (eigenlijk Opdracht van Jezus in de tempel; 2 februari = 40 dagen na zijn geboorte).

Sint Jan Baptist, 2025

Niettegenstaande de eeuwenlange traditie van Maria Tenhemelopneming werd het pas in 1950 door Paus XII als dogma van de Rooms-Katholieke Kerk verkondigd, en dit nog wel nadat 200 bisschoppen reeds vele decennia ervoor - op het Eerste Vaticaans Concilie (1869-1870) - om de dogmatische definitie van de lichamelijke tenhemelopneming van Maria hadden gevraagd op aandringen van de gewone gelovigen. De formulering van het dogma is als volgt:
Daarom na telkens en telkens opnieuw onze smeekbeden tot God te hebben verheven en de Geest der Waarheid te hebben aangeroepen: tot glorie van de Almachtige God, die met bijzondere welwillendheid zijn gaven aan de Maagd Maria heeft uitgedeeld: ter ere van zijn Zoon, de onsterfelijke Koning der eeuwen en de overwinnaar op zonde en dood; tot grotere roem van Christus' eerbiedwaardige Moeder en tot blijdschap en jubel van heel de Kerk; op gezag van Onze Heer Jezus Christus, van de Zalige Apostelen Petrus en Paulus en dat van Onszelf: roepen Wij uit, verklaren en definiëren Wij, dat het een door God geopenbaard dogma is: dat de Onbevlekte Moeder Gods altijd Maagd Maria, na het voltooien van haar aardse levensbaan, met lichaam en ziel tot de hemelglorie is opgenomen. (Munificentissimus Deus, 44).

De Katholieke Kerk heeft twee grote pijlers voor het geloof, de Bijbel en de Traditie. Dit dogma is gebaseerd op een “sensus fidei”, een geloofsaanvoelen van de gewone gelovigen, en behoort daarom tot de Traditie. Het is het aanvoelen van de gewone gelovigen dat Maria als moeder van Jezus ook op Jezus gelijkt. De Kerk tracht steeds met de erkenning van een bepaalde devotie tot Maria, verschijning van Maria of een mariaal dogma de theologie rond Onze Lieve Vrouw in ere - maar vooral ook in toom - te houden. Vandaar dat het zoveel tijd heeft gevraagd voordat de Kerk deze speciale devotie van Maria's “hemelvaart” als een dogma heeft aanvaard, en dat het ook steeds het verschil tussen Jezus die zelf naar de hemel is gegaan en Maria die door God is opgenomen in de hemel benadrukt.

Verrijzeniskerk, 2025

Maria is het voorbeeld van elke gelovige die Jezus lief heeft tot over de dood heen. Met haar “tenhemelopneming” krijgen wij het vertrouwen dat we zoals haar - en zoals Jezus - ook ooit eens mogen ten hemel opgenomen worden wanneer ons aards bestaan ten einde loopt. In Japan viert men in de Kerk - en het ganse land - de overledenen niet zozeer op Allerzielen maar op 15 augustus. Men nodigt enkele dagen ervoor de overleden familieleden en vrienden uit om even met hen te vertoeven, om ze dan terug de hemel in te sturen door een symbolisch vuurtje op de rivier te plaatsen, vuurlantaarns de lucht in te laten gaan, of vuurwerk af te steken. Een bijzondere traditie om de doden te herdenken.

Wij gedenken speciaal Maria’s levenseinde, hemelse overgang en de liefde die wij voor de moeder van Jezus hebben op Maria Tenhemelopneming. In het Antwerpse viert men in de Kerk en in de huisgezinnen alle moeders. Een pluimpje dus ook voor al onze moeders die in alle stilte hun kinderen lief hebben, in lief en leed, zoals Maria.